Close

Aquatische Biomassa

Met aquatische biomassa bedoelen wij planten die op en in het water groeien.

Waterlinzen, Lemna

Lemna is een geslacht van vrij op het water drijvende waterplanten uit de familie Lemnaceae of, tegenwoordig, Araceae. Deze planten komen vooral voor in stilstaande of traagstromende waters in gematigde en tropische gebieden.

Kroosvaren, Azolla

Azolla is een geslacht met acht soorten varens uit de vlotvarenfamilie (Salviniaceae). Het zijn kleine, drijvende aquatische varens, die met hun kleine, dakpansgewijs gestapelde blaadjes helemaal niet lijken op enige andere varen.

Samenvatting van het project

Het samenwerkingsverband van dit project “Aquatische Biomassa Keten”, beoogt de impasse te doorbreken die de ontwikkeling van een productieketen voor aquatische biomassa tot vandaag verhindert. Zolang de teelt van deze biomassa nog op zeer kleine schaal plaatsvindt, is er onvoldoende biomassa beschikbaar voor de verwerking op een schaal die economisch rendabel is. Maar zolang er onvoldoende verwerkingscapaciteit is en dus stabiele marktvraag naar aquatische biomassa, zullen agrariërs niet investeren in de start van de teelt van een dergelijk gewas.

De belangrijkste vernieuwing van dit project is het op gang brengen van de keten voor teelt, verwerking en toepassing van aquatische biomassa. Zo’n keten bestaat op dit moment nog niet in Noordwest Europa. De verwerker van aquatische biomassa (ABC Kroos B.V.) beoogt na dit project in staat te zijn een verwerkingsfabriek te realiseren in Overijssel met een capaciteit van 1.200 ton droge stof aquatische biomassa (16.000 ton vers product). Deze fabriek is in staat de productie van 80 ha aquatische biomassa teelt te verwerken.

Het samenwerkingsverband heeft de visie dat de teelt van aquatische biomassa op deze schaal alleen mogelijk is indien deze goed landschappelijk is in te passen en geen negatieve effecten zal hebben op het natuurlijk milieu. Daarom wordt gekozen voor een minder intensieve teelt dan vaak toegepast. In deze intensieve teelt worden namelijk veel nutriënten (vooral N en P) toegevoegd om de groei te stimuleren. Op basis van de expertise van Plant Research International (Wageningen UR) is ons doel een teelt te ontwikkelen die gebruik maakt van de nutriënten die aanwezig zijn in het oppervlaktewater. We maken gebruik van de eutrofiëring van het oppervlaktewater. Vanuit het perspectief van de agrariër is dit gunstig, omdat geproduceerd kan worden tegen geringe kosten op marginaal (te nat) land. Het afvoeren van het kroos heeft bovendien een positief effect op de mineralenbalans van het bedrijf.

Om deze ontwikkeling in gang te zetten, zal op het Waterpark Lankheet op 3 ha gestart worden met de teelt van Waterlinzen (Lemna) en kroosvaren (Azolla). Met deze productie (40 – 50 ton droge stof per jaar) kan ABC Kroos de reeds op pilot schaal ontwikkelde verwerking aanzienlijk opschalen en starten met de levering van de halffabricaten aan afnemers. Deze afnemers zullen in het kader van dit project experimenteren met de nieuwe grondstof voor de productie van hun producten: industriële lijmen, veevoeder en voedingsmiddelen voor menselijke consumptie. Vanuit het Waterpark Lankheet zullen agrariërs actief benaderd worden om hen te interesseren te starten met de teelt van aquatische biomassa. De kennis van de teelt en oogst wordt door Hogeschool VHL verwerkt in een cursus die bij voldoende animo ook na afloop het project zal worden aangeboden aan agrariërs die beogen aquatische biomassa te gaan telen. Deze kennis zal door VHL ook in het reguliere onderwijs van diverse groene opleidingen opgenomen worden.

Waardeketen ontwikkelen

Ontwikkeling van teelt- en oogstsysteem van Lemna en Azolla

Ontwikkeling van een teelt- en oogstsyteem voor Lemna en Azolla, met goede landschappelijke en ecologische inpassing.

Meer informatie
Teelt en oogst van Lemna en Azolla

Teelt en oogst van Lemna (eendenkroos) en Azolla (kroosvaren) op 3 ha in het Waterpark van landgoed het Lankheet.

Meer informatie
Verwerken van aquatische biomassa

Verwerken van de aquatische biomassa in de proeffabriek van ABC Kroos in Groenlo.

Meer informatie
Toepassen van de producten

Toepassen van de producten (eiwitten, polyfenolen, vezels en mogelijke andere componenten) bij eerste toepassers (vleesvervangers voor humane consumptie, veevoeders, industriële toepassing).

Meer informatie

Milieu effecten

Effecten op oppervlaktewater

Simultaan aquatische biomassa produceren en oppervlaktewater zuiveren.

Meer informatie

Scholing

Agrarische studiegroepen en regulier onderwijs

Kennis over de teelt van aquatische biomassa actief verspreiden via agrarische studiegroepen en via het reguliere onderwijs van de Hogeschool VHL.

Meer informatie
Lesprogramma teelt en oogst van Lemna en Azolla

Ontwikkelen en uitvoeren van een lesprogramma over de teelt van Lemna en Azolla voor geïnteresseerde agrariërs en veehouders.

Meer informatie

Ontwikkeling van teelt- en oogstsysteem van Lemna en Azolla

Ontwikkeling van een teelt- en oogstsyteem voor Lemna en Azolla, met goede landschappelijke en ecologische inpassing.

  • Vaststellen ontwerpuitgangspunten
  • Ontwerp en bouw van eerste prototype teeltsysteem.
  • Testen van eerste prototype teeltsysteem.
  • Verbeteren van prototype teeltsysteem op basis van testresultaten.
  • Ontwerp en bouw van eerste prototype oogstsysteem.
  • Testen van eerste prototype oogstsysteem.
  • Verbeteren van prototype oogstsysteem op basis van testresultaten.
  • Studenten milieukunde onderzoeken inpassen van productie van aquatische biomassa in landschap als onderdeel van hun opleiding.

Teelt en oogst van Lemna en Azolla

Doelstelling: Teelt en oogst van Lemna (eendenkroos) en Azolla (kroosvaren) op 3 ha in het Waterpark van landgoed het Lankheet.

De activiteiten bestaan uit:

  • Aanpassing van het Waterpark voor de teelt van Lemna en Azolla. Hiervoor is vooral een herinrichting nodig van de bassins die nu gebruikt worden voor rietteelt. Alle meet- en regelsystemen voor in- en uitlaat van water zijn al aanwezig en geïnstalleerd.
  • Praktische uitwerking van de productiecondities zodat kan worden voldaan aan de reinheidsvoorwaarden (die nodig zijn voor de verwerking).
  • Teelt van Lemna en Azolla op 3 ha in het Waterpark: controle op productieproces en onderhoud productielocatie ook als demonstratielokatie.
  • Optimalisatie van de teelt van Lemna en Azolla.
  • Oogst en levering aan de proeffabriek van ABC Kroos. Deze werkzaamheden worden door Teltim uitbesteed aan een loonwerker.
  • Optimaliseren van logistiek.
  • Uitwerken van business case voor de teelt en oogst.

Verwerken van aquatische biomassa

Doelstelling: Verwerken van de aquatische biomassa in de proeffabriek van ABC Kroos in Groenlo.

De activiteiten bestaan uit:

  • Definiëren van specificaties voor aanlevering van aquatische biomassa.
  • Opwerking geteeld materiaal. In het eerste jaar levert Colubris de operator voor de verwerkingsinstallatie. Vanaf jaar 2 neemt een operator van ABC Kroos dit over. Colubris verzorgt de opleiding van deze operator. Op basis van de verwachte hoeveelheid te verwerken aquatische biomassa, zal de proeffabriek gemiddeld voor 60% bezet zijn voor de verwerking van de biomassa die op Lankheet geteeld wordt.
  • Bepalen resultaten bioraffinage: verwerkbaarheid materiaal uit open teelt, opstellen massabalans, test kwaliteit eiwit.
  • Bepalen reinheid geoogst aquatische biomassa in vergelijking tot gesloten systeem.
  • Verkenning van microbiologische kwaliteit van zowel tussen- als eindproducten. Aan de hand van een screening van het proces en het in kaart brengen van risico’s met behulp van modellering. Deze verkenning wordt uitgevoerd door studenten als onderdeel van een module in hun opleiding.
  • Onderzoek of de wijze van open teelt toelaatbaar is voor novel food goedkeuring en voor GMP processing en aan welke eisen voldaan moet worden.
  • Experimenteren met deelopwerking op locatie om transportvolume te minimaliseren.
  • Uitwerken van business case voor de verwerking.

Toepassen van de producten

Doelstelling: Toepassen van de producten (eiwitten, polyfenolen, vezels en mogelijke andere componenten) bij eerste toepassers (vleesvervangers voor humane consumptie, veevoeders, industriële toepassing).

De activiteiten bestaan uit:

  • Ontwikkelen van toepassingen voor humane consumptie, veevoer en industrie.
  • Testen en testverwerking van halfproducten geleverd door ABC Kroos in industriële lijmen.
  • Testen en testverwerking van halfproducten geleverd door ABC Kroos in veevoeder.
  • Testen en testverwerking van halfproducten geleverd door ABC Kroos in vleesvervangers voor humane consumptie.
  • Voor elk van de bedrijven zal een student geworven worden om een afstudeeronderzoek uit te voeren. Deze student zal een dagelijks begeleider krijgen van het betreffende bedrijf.
  • Uitwerken van business case voor de toepassing van aquatische biomassa.

Effecten op oppervlaktewater

Doelstelling: Simultaan aquatische biomassa produceren en oppervlaktewater zuiveren.

De activiteiten bestaan uit:

  • Documenteren van de effecten van de productie van aquatische biomassa op de waterkwaliteit.
  • Optimalisatie waterzuivering.
  • Studenten milieukunde werken mee aan optimalisatie waterzuivering als onderdeel van hun opleiding.

Agrarische studiegroepen en regulier onderwijs

Doelstelling: Kennis over de teelt van aquatische biomassa actief verspreiden via agrarische studiegroepen en via het reguliere onderwijs van de Hogeschool VHL.

  • Aanbod ontwikkelen voor agrarische studiegroepen (lezing en excursie). Dit aanbod wordt door middel van een folder en via de websites van VHL en Lankheet onder de aandacht gebracht van potentieel geïnteresseerden.
  • Contacten leggen met agrarische studiegroepen en aanbod promoten.
  • Voorlichting geven aan agrarische studiegroepen, waarbij ten minste 70 agrariërs bereikt worden, dit onder andere door 10 ontvangsten op het Lankheet gedurende het project.
  • Kennis inbrengen in de Centres of Expertise en het onderwijs van VHL.

Lesprogramma teelt en oogst van Lemna en Azolla

Ontwikkelen en uitvoeren van een lesprogramma over de teelt van Lemna en Azolla voor geïnteresseerde agrariërs en veehouders.

  • Opstellen leerdoelen.
  • Ontwerpen curriculum.
  • Maken lesmateriaal voornamelijk bestaande uit teelthandleiding en business case.
  • Werven van deelnemers.
  • Lesprogramma testen met eerste groepen agrariërs, totaal met ten minste 30 agrarische deelnemers .